Split payment – mechanizm podzielonej płatności

Split payment – na czym polega i od kiedy obowiązuje?

Model split payment, czyli mechanizm podzielonej płatności (MPP), został wprowadzony 1 lipca 2018 r. na mocy ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, która nowelizuje ustawę o VAT w nowym Rozdziale 1a – „Mechanizm podzielonej płatności”.

Split payment zakłada podzielenie płatności za towar lub usługę na kwotę netto oraz VAT, a następnie ulokowanie jej na dwóch odrębnych rachunkach bankowych sprzedawcy. Nabywca, który decyduje o zastosowaniu mechanizmu podzielonej płatności, ma obowiązek przekazania całej wartości (kwotę brutto) z faktury na rachunek bankowy sprzedawcy. Dodatkowo dokonując przelewu, strona kupująca ma obowiązek zastosować odpowiedni komunikat przelewu informujący o poleceniu zastosowania split payment. Wówczas za pośrednictwem banku kwota netto zostanie umieszczona na rachunku rozliczeniowym sprzedawcy, a kwota VAT ma trafiać na specjalny, wydzielony rachunek kontrahenta, nazywany “rachunkiem VAT”.

Obowiązek utworzenia rachunków bankowych dla celów VAT spoczywa po stronie banków lub SKOK-ów. Zgodnie z założeniem na dzień poprzedzający wprowadzenie split payment, tj. 30 czerwca 2018 r. dla każdego podatnika VAT został utworzony rachunek przeznaczony tylko do przepływu płatności związanych z podatkiem VAT. Dodatkowe rachunki VAT dotyczą jedynie rachunków rozliczeniowych przedsiębiorców. Nie zostały utworzone do rachunków typu ROR (rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy). Środki pieniężne są gromadzone na rachunkach VAT w wyniku dokonania zapłaty należności z tytułu VAT przez nabywcę, który zdecyduje o zastosowaniu mechanizmu split payment. Podatnik nie może swobodnie dysponować pieniędzmi znajdującymi się na tym rachunku. Środki zgromadzone na rachunku VAT mogą posłużyć jedynie do uregulowania płatności związanych z podatkiem VAT, a chęć zwrotu VAT albo uwolnienia środków z rachunku jest możliwa jedynie na wniosek podatnika, na co organ podatkowy w ciągu 60 dni zostanie zobowiązany wydać stosowne postanowienie lub odmowę.

Kogo dotyczy split payment?

Mechanizm podzielonej płatności dotyczy wyłącznie czynnych podatników podatku od towarów i usług i to dla nich zostały utworzone nowe rachunki VAT, przeznaczone wyłącznie do rozrachunków związanych z podatkiem VAT.

Split payment może zostać zastosowany tylko w relacjach B2B, czyli firma-firma. W przypadku transakcji z osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej mechanizm ten nie zadziała.

Przedsiębiorcy często posiadają więcej niż jeden rachunek firmowy i w dalszym ciągu mogą je prowadzić dla płatności netto oraz transakcji nieobjętych mechanizmem split payment. Kwoty VAT z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności mogą gromadzić się tylko na jednym specjalnym rachunku VAT. Dla ułatwienia na wniosek Ministerstwa Finansów wprowadzono możliwość otwierania jednego rachunku VAT do kilku rachunków podatnika posiadanych w jednym banku.

Kto decyduje o podzielonej płatności? 

Z racji tego, że stosowanie split payment przynajmniej do końca roku 2018 r. nie będzie obowiązkowe, o podzieleniu płatności decyduje nabywca. Przy czym sprzedawca ma prawo do zastrzeżenia w umowie, że nie przyjmuje należności w systemie podzielonej płatności. Ponadto nabywca ma całkowitą dobrowolność w dysponowaniu swoimi środkami, a co za tym idzie, może decydować, która faktura VAT oraz w jakiej części zostanie opłacona mechanizmem split payment. Taką decyzję ma prawo podejmować w odniesieniu do poszczególnej faktury VAT odrębnie.

Jak dokonać zapłaty z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności?

Zgodnie z art. 108a ust. 3 ustawy o VAT nabywca dokonuje zapłaty z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności przy użyciu specjalnego komunikatu przelewu, który udostępniony jest przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową. W komunikacie tym nabywca wskazuje:

  • kwotę odpowiadającą całości albo części kwoty podatku VAT z faktury, która ma zostać zapłacona w mechanizmie podzielonej płatności;

  • kwotę odpowiadającą całości albo części wartości brutto faktury;

  • numer faktury, w związku z którą dokonywana jest płatność;

  • numer, za pomocą którego dostawca towaru lub usługodawca jest zidentyfikowany na potrzeby podatku.

Dzięki temu na rachunku VAT zostaną zgromadzone środki, do których przedsiębiorca nie będzie miał “swobodnego” dostępu. Wypłata z rachunku VAT może mieć miejsce wyłącznie w ściśle określonych przypadkach, takich jak:

  • zapłata kwoty podatku VAT, która wynika z faktury zakupu na rachunek VAT sprzedawcy;

  • rozliczenia podatku VAT w sytuacji wystawienia faktury korygującej przez sprzedawcę;

  • zapłata zobowiązania podatkowego wynikającego z deklaracji VAT (w tym również uregulowanie odsetek podatkowych) na rachunek urzędu skarbowego;

  • wpłata podatku z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw silnikowych;

  • przekazanie kwoty na swój inny rachunek VAT prowadzony w tym samym banku;

  • przekazanie kwoty podatku VAT na rachunek jednostki budżetowej;

  • dokonanie zwrotu nienależnie otrzymanej płatności na rachunek VAT nabywcy, od którego otrzymano tę płatność

Ministerstwo Finansów celem zachęcenia do stosowania podzielonej płatności wprowadziło szereg korzyści dla nabywców decydujących się na stosowanie tejże metody, takich jak:

  • zwolnienie z solidarnej odpowiedzialności VAT, która dotyczy towarów wymienionych w załączniku 13 ustawy o VAT i zakłada odpowiedzialność nabywcy za nieuregulowane zobowiązania podatkowe sprzedawcy z tytułu zrealizowanej transakcji;

  • przesłanka o należytej staranności, zakładająca, że podatnik stosujący split payment dokonał wszelkich starań przy zawieraniu transakcji, a co za tym idzie w przypadku zakupu od nieuczciwego kontrahenta, nabywca ma możliwość obronienia odliczenia VAT naliczonego oraz eliminuje ryzyko posądzenia o współudział w wyłudzeniach podatkowych;

  • zwolnienie z sankcji VAT.

Rola banków w modelu split payment

Kolejnym podmiotem biorącym udział przy metodzie podzielonej płatności są banki i SKOK-i. Po ich stronie leży przygotowanie techniczne do wprowadzenia mechanizmu, a także obsługa rachunków VAT, które mają zostać utworzone dla każdego czynnego podatnika VAT. Rolą banków w split payment jest dostarczenie narzędzi pozwalających na dokonywanie przelewów, a także komunikacja z urzędami skarbowymi celem przekazywania informacji o tych przelewach. Zgodnie z art. 62a ust. 1 ustawy Prawo bankowe, banki zobowiązane są do otworzenia nowego rachunku bankowego dla celów VAT, który powiązany będzie z dotychczasowym rachunkiem rozliczeniowym. Bank nie może obciążyć przedsiębiorcy dodatkowymi prowizjami lub opłatami w związku z otwarciem i prowadzeniem rachunku VAT. Ponadto banki mają obowiązek założenia rachunku VAT dla każdego rachunku rozliczeniowego prowadzonego w walucie krajowej, bez zawierania z przedsiębiorcą dodatkowej umowy.

Ważne!

Rachunki VAT przedsiębiorców prowadzone są tylko w złotówkach. Podatnicy rozliczający się w walutach obcych nie będą mogli skorzystać z mechanizmu split payment.

Split payment w przyszłości

Model split payment został wdrożony 1 lipca 2018 r. i jak wiadomo, do końca obecnego roku jego stosowanie ma pozostać dobrowolne. Jednakże Ministerstwo Finansów już teraz ma w planach z początkiem roku 2019 wprowadzić obligatoryjne rozliczanie podatku VAT za pomocą podzielonej płatności. W pierwszej kolejności ma ono dotyczyć branż, w których obecnie stosuje się przepisy dotyczące odwrotnego obciążenia.

 

 

ilustracja z www.mf.gov.pl